دوستان عزیز، اول این که بخش بعدی سفرنامه من، حلبچه پس از آن دود سفید، در بخش گردشگری سایت میراث فرهنگی عرضه شده. (این جا) از زنده بودن این شهر کوچک نوشته ام و از دموکراسی یی که امروز به جلادتان گاز شیمیایی می فروشد و فردا بر مزارتان شمع روشن می کند.

و اما بعد ...
گیجی، یکی از صفات پایه یی من است! توجیهش نمی کنم؛ اما وقتی فرد، یا موضوع خاصی ذهنم را مشغول خود می کند – که به هر حال همیشه هم می کند! – آن وقت چنان بر آن مساله متمرکز می شوم که مسائل دیگر به حاشیه می روند. پروفسور که نیستم، اما کم از آن پروفسورهای کلیشه یی جوک ها ندارم که قورباغه را به جای ساندویچ می خورند و ساندویچ را روی میز تشریح می کنند.
این ها را گفتم که به این جا برسم که اگر آفلاین تبریک چند روز پیش آقای عاصی عزیز (پاندوپان) نبود، یادم نبود وبلاگم یک ساله شده؛ الان گویا ده، دوازده روزی هم گذشته باشد. برایم جالب بود که منی که همیشه اول سال جدید شمسی، تولد دوستانم را توی تغویم علامت می زنم تا بعد شرمنده نشوم - و گاهی هم می شوم! - تولد وبلاگ خودم هم یادم رفته. حالا بهانه یی دارم برای نگاه سریعی به پشت سر. آدم نوستالژیکی نیستم اما حرمت و حفظ حافظه تاریخی، فردی یا جمعی، برایم بسیار مهم است.
از آغاز گشودن کازابلانکا، تقسیم بندی خاصی در نظر نداشتم، نه برای محتوای کلی نوشته هایم – وبلاگ ادبی، فرهنگی، یا ... – و نه برای تک تک آن ها. برای من، بار ادبی مقاله یی که می نویسم همان قدر اهمیت دارد که محتوای فرهنگی یا اجتماعی متنی که با آن ذهنیتم را برای خواننده رو می کنم. به نظرم زندگی هم همین است، حوزه هایش چندان تفکیک پذیر نیست. همان انتخاب و ارائه سوژه است که نگاه و موضع من مولف را نسبت به دنیا نشان می دهد. این جا محل رو شدن دست هاست، هر چند هم که با سیاست رفتار کنیم. اصلا آمده ایم که دستمان را رو کنیم.
آشکارا وجود تفکر آزاد یا فاشیستی از لابلای واژه های یک وبلاگ نویس (و یک نویسنده) بیرون می زند، از همان مرحله اول انتخاب کلمات و صفات. البته منافاتی ندارد که کسی مثلا با تفکر دگم و فاشیستی از ادبیات و هنر هم بنویسد یا بهشان علاقمند باشد، چون هیچ حوزه یی صاحب ندارد بل که دقیقا همین دوراهی انحصاری کردن هنر و اندیشه به گروه های خاص، و یا پذیرش نمودهای آن از سوی تمامی وبلاگ نویسان فعال در این حوزه، ادعای من اندیشمند را در باب فرهنگی بودن خودم یا سایتم روشن خواهد کرد، حالا ادعای من هر چه می خواهد باشد. امروز می توان هم سنگ فرهنگی بودن را به سینه زد و هم بسیار عوامانه رفتار کرد. نه این که مشکلی با عوام داشته باشم. اتفاقا تجربه تاریخی! یک جدل وبلاگی بر سر روشنفکری نشان داد که من با توجه به تعاریف دوستانی که مفاهیم روشنفکری و فرهنگی بودن را تعریف، یا به خود اختصاص داده اند، بیشتر دوست دارم در سویه و کنار عوام باشم، و با توجه به شرائط موجود در همین سو هم خواهم ماند. قرار نیست فیلی هوا کنم، من ِ نوعی کتاب خودم را می نویسم و ترجمه ام را می کنم. و هم چنان به شعور مخاطب کتاب و وبلاگم ایمان دارم، مخاطبی که هر چند من به تعریف ویا تنقید امری بپردازم، خودش می تواند فاصله یی انتقادی از نوشته ها بگیرد و چیزی را کشف کند.
آن شرط ذهنی را که از ابتدا با خودم گذاشته ام، همیشه ادامه داده ام و خواهم داد: دوری از حلقه های محفلی و باند بازی و فضای اطراف بعضی پدرسالاران وبلاگستان، و بی اعتنایی محترمانه نسبت به بازی های اطرافیان شان. این باز، سیاست کل زندگی من بوده و هست. در یکی از مصاحبه های اخیرم در مورد پدرسالاری در فضای ادبیات ایران پرسیدند. پاسخ دادم گرچه با هر نوع "سالاریت"ی در هر امری مخالف ام، اما واقعیت این است که هنوز به شکلی بسیار جهان سومی درگیر محفل بازی و بزرگان قوم هستیم، منتها نشان طنز و حقارتش همین بس که اگر روزی شاملو و گلشیری و ... با آن سلیقه و سواد و دانش آکادمیک و چند زبان خارجی که می دانستند، تفکر باندی داشتند و پدرسالاران ادبی ما بودند، ببینیم که امروز سر حلقه به دست چه کسانی افتاده و بعضی بچه ها مجبورند برای ورود به بازی دور چه کسانی بچرخند! با این همه خوشنودی ام را پنهان نمی کنم که به رغم تمام هیاهوهای رنگی، سیر سقوط این سالاریت دقیقا به خاطر همین بیسوادی و ضد علم بودن سران حلقه ها سرعت گرفته و گریزی از نابودی ندارد. در مواجهه با نسلی دو زبانه که دیگر از فلسفه و تئوری نمی ترسد، این گروه خواه ناخواه عقب خواهند رفت.
تعدادی از دوستان به بهانه ترجمه هایم از بونوئل با این وبلاگ آشنا شدند. مدتی است شعر یا داستان جدیدی در صفحه خودم نگذاشته ام. شاید امکان من برای چاپ مستقل کتاب هایم (از جمله همین بونوئلی ها را که زیر چاپ اند)، دغدغه معرفی وبلاگی شان را کم کرده، ضمن این که علاقه ام هم بیشتر تعقیب مباحث اجتماعی / فرهنگی بوده است. با این همه، وبلاگ فضای خوبی برای محک زدن آخرین تدوین یک اثر ادبی پیش از عرضه به بازار است، چیزی شبیه پیش اکران فیلم های سینمایی برای مخاطبان اندک. گرچه این جا فضای بحث و نظر معمولا چندان تخصصی نمی شود – و البته منطقیش هم همین است – اما به مدد همین کامنت ها می شود با کسانی آشنا شد که بتوانند بحث تخصصی را خارج از فضای وبلاگی دنبال کنند. در واقع، این جا انگار ویترین است، نه فروشگاه اصلی. اما به درستی برای انتخاب کالا هدایتت می کند.
خوش اقبال بوده ام که بعضی از دوستان خوبم را در این فضا یافته ام، طبعا نوشته های رادیکال ترم دشمنانی را هم نصیبم کرده که منطقی اش هم همین است. ورود به این قبیل بازی ها مستلزم شنیدن این نظرها هم هست. اتفاقا شرائط تحسین برانگیز دنیای چند قطبی فعلی و امکان داشتن تریبون هایی کوچک و شخصی، فرصتی خانگی است برای بالا بردن ظرفیت پذیرش دیگری، سخن مخالف و نظر متضاد، در تک تک ما.
آخرش این که، از وبلاگ نویسان قدیمی یا معروف تر کسی را چندان می شناسم و ارتباطی هم با ایشان ندارم. در اعیاد ملی و تولدها و دعواهایشان هم شرکت نمی کنم. فرصتی که برای تعقیب نوشته ها باشد، صفحات دوستانم، وبلاگ های خبری، یا لینک های به روز شده آشنایانم را می خوانم، و گاهی که چیز هیجان انگیزی که به تصادف یا سماجت کشف می کنم. در عین ابراز احترام و دوستی به قدیمی ترها، جوان ها و تازه نفس ها برایم جذابیت بیشتری دارند. با تفکر قائل به وجود شهروند درجه یک و دو، اعضا اصلی و فرعی، یا بچه معروف و بچه غیرمعروف، در وبلاگستان به شدت مخالف ام و امیدوارم دید همه مان آن قدر باز باشد که از روابط قدیمی روستایی فاصله بگیریم و فکر نکنیم نوشتن یا ننوشتن شخص خودمان یا چند نفر دوستانمان بر کل فضای وبلاگستان تاثیر می گذارد. هیچ کس حوصله و وقتش را ندارد که وبلاگ من را مرکز جهان بداند. واقعیت این است که به ازای هر یک نفر قدیمی که ننویسد و از دور خارج شود، دست کم پنج شش نفر تازه نفس وارد فضا می شوند، چرا آن ها کشف و معرفی نشوند؟ وبلاگستان همیشه زنده و پویاست، اگر من چشمم را باز کنم.
باری، وبلاگ نویسی را دامه خواهم داد، شاید کندتر از قبل. تنها به دلیل شرائط کاری ام.

شب یلداست، امشب. خوش بگذرد.